SEKSUOLOGIA/ETAPY ROZWOJU SEKSUALNOŚCI

ETAPY ROZWOJU SEKSUALNOŚCI

Zagadnienie to badano zarówno poprzez obserwacje rozwoju dziecka ludzkiego [29-32,48,53-54,59-60*], jak i przez doświadczenia na zwierzętach [2-3,6,85-86 in.]. Wykazano, że dojrzewanie płciowe w ontogenezie (rozwoju osobniczym w trakcie konkretnego wcielenia) następuję nie w jednym momencie, lecz przeciwnie, poszczególne ogniwa układu rozrodczego kończą swój rozwój niekiedy z różnicą kilku lat.

Pierwsze prymitywne przejawy aktywności układu rozrodczego u ludzkiego dziecka i młodych u ssaków można zaobserwować w postaci erekcji tkanek jamistych narządów płciowych, niekiedy już od pierwszych dni po narodzeniu. Erekcje powstają w odpowiedzi na niespecyficzne bodźce, np. przy przestraszeniu się, płaczu, jedzeniu, doznawaniu bólu, śmiechu itp.

Stadium drugi jest znany pod nazwą okres „interseksualności młodzieńczej”. W ontogenezie człowieka ma on miejsce od około 7-9 do 15-17 lat. W tym wieku zwiększa się produkcja przez gruczoły płciowe androgenów — męskich hormonów płciowych, które obecne są również w organizmie kobiety; właśnie androgeny są uniwersalnymi regulatorami (na poziomie układu endokrynnego) seksualności u obu płci (zob. [4]).

Wpływ androgenów prowadzi do znacznej intensyfikacji przejawów seksualnych, zwłaszcza u chłopców. Cechą charakterystyczną tego stadium jest brak jeszcze wyraźnego ukierunkowania seksualnego na przedstawicieli płci przeciwnej swego gatunku biologicznego, co jest uwarunkowane niedojrzałością odpowiednich struktur mózgu. Podniecenie seksualne na tym etapie może być łatwo spowodowane przez nieadekwatne bodźce, włączając m.in. przedmioty nieożywione, zwierzęta i przedstawicieli swojej płci.

Przejawy te są charakterystyczne nie tylko dla człowieka, ale także dla wszystkich zbadanych pod tym względem zwierząt i same w sobie nie powinny być traktowane jako patologia. Jednak utrwalenie tych reakcji na podstawie odruchu warunkowego — czemu sprzyja brak u nastolatka należytej informacji o normalnych stosunkach seksualnych osób dorosłych — może doprowadzić do wypaczenia pociągu seksualnego na całe życie.

Warto zaznaczyć, że to właśnie podczas pierwszych seksualnych emocjonalnych pobudzeń niekiedy powstają odruchowo-warunkowe połączenia o wyjątkowej trwałości.

Jednym z charakterystycznych przejawów seksualności w okresie dojrzewania jest masturbacja. Jej występowanie w swojej przeszłości stwierdza ponad 90% mężczyzn i około połowa kobiet [47,90–91]. Masturbacja jest charakterystyczna nie tylko dla człowieka, ale także dla wszystkich przebadanych pod tym względem ssaków (zob. [6]).

Był czas, kiedy uważano ją za straszny nałóg, grzech, przyczynę niemal wszystkich znanych chorób. Jednak obecnie to twierdzenie zostało odrzucone jako całkowicie bezpodstawne. Można śmiało powiedzieć, że masturbacja (poza przypadkami jej nadmiernego przejawiania) nie stanowi bezpośredniej przyczyny jakichkolwiek schorzeń. Jest to naturalny przejaw seksualności na pewnym etapie jej rozwoju. Wręcz przeciwnie, zaburzenia psychiczne mogą wystąpić u nastolatków, zastraszanych „straszliwymi konsekwencjami” i jednocześnie niezdolnych do przezwyciężenia intensywnego pragnienia rozładowania napięcia seksualnego.

Z powyższego nie wynika jednak, że właśnie częste akty masturbacji w tym wieku nie mają konsekwencji negatywnych. Rzecz w tym, że straty bioenergetyczne podczas takich orgazmów są nieracjonalne: wydatkowany potencjał energetyczny mógłby zostać wykorzystany poprzez mechanizm sublimacji na rozwój intelektualny i fizyczny. Aczkolwiek walczyć z masturbacją nastolatka należy nie „negatywnymi”, lecz „pozytywnymi” metodami, tzn. nie przez zastraszanie i groźby, ale przez przełączenie uwagi na pożyteczne rodzaje działalności. Nadmierną seksualność nastolatka można też obniżyć poprzez racjonalne odżywianie, a mianowicie zastępując dania mięsne i rybne mlecznymi produktami i ptasimi jajami.

Trzeci etap rozwoju seksualności — „dorosła seksualność” — rozpoczyna się u mężczyzn wraz z zakończeniem procesu dojrzewania struktur mózgowych odpowiedzialnych za adekwatne ukierunkowanie seksualne. U kobiet moment ten odpowiada pojawieniu się psychologicznej gotowości do rozpoczęcia życia seksualnego.

Podstawą do kształtowania się u męskich osobników ssaków ukierunkowania płciowego na samicę swego gatunku biologicznego jest wrodzona, aczkolwiek przejawiająca się w ontogenezie dosyć późno, reakcja pobudzenia płciowego przy kontakcie z tzw. „bodźcami kluczowymi” [7]. U ssaków innych niż naczelne, podobnie jak u owadów i ryb są one przedstawione przez feromony płciowe. Substancje te, wytwarzane przez specjalne gruczoły narządów płciowych samic, dostają się do wydzielanego moczu i pomagają samcom wyśledzić po śladach — tych samic, które są gotowe do inseminacji.

Poprzez specjalne doświadczenia udało mi się wyjaśnić, że feromony płciowe u samic psów są produkowane właśnie przez gruczoły pochwowe, a nie przez układ moczowy. Mocz jedynie zmywa je z narządów płciowych.

Feromony płciowe są odbierane przez samców ssaków innych niż naczelne (za wyjątkiem prawdopodobnie waleni) przez analizator węchowy (zob. m.in. [70]).

Feromony płciowe są swoiste dla każdego gatunku. Każdy może zaobserwować ich wpływ na zachowania seksualne dorosłych zdrowych samców na przykładzie kotów wąchających walerianę. Kwas walerianowy jest kocim feromonem płciowym [56].

U naczelnych, w tym u ludzi, „kluczowym bodźcem” dla osobników płci męskiej jest widok narządów płciowych osobników płci żeńskiej (analizator wzrokowy odgrywa również wiodącą rolę w zachowaniach płciowych samców ptaków). W procesie dalszej komunikacji między płciami następuje – już na podstawie odruchu warunkowego – ukształtowanie się tej orientacji seksualnej, która jest charakterystyczna w szczególności dla dorosłego mężczyzny (plus, oczywiście, czynniki „ponadbiologiczne”).

Analogicznych „bodźców kluczowych”, właściwych osobnikom płci męskiej i wywołujących odruch bezwarunkowy pobudzenia seksualnego u osobników płci żeńskiej, u naczelnych i podobno u wszystkich innych zwierząt, nie ma. Żeńskie ukierunkowanie płciowe kształtuje się poprzez mechanizm odruchów kombinowanych („warunkowych”), bazując na wewnątrzgatunkowym ukierunkowaniu społecznym, ukształtowanym zgodnie z prawami „socjalizacji pierwotnej” [2,5].

Intensywność reakcji na „bodźce kluczowe” z reguły jest proporcjonalna do poziomu w organizmie androgenów. Przy wyczerpaniu się zasobów bioenergetycznych organizmu na skutek zmęczenia, złego odżywiania się, choroby — poziom androgenów i wielkość rozpatrywanego odruchu się zmniejszają.

Aczkolwiek ten odruch, jak zostało przeze mnie ustalone w eksperymentach na psach, może zostać przywrócony za pomocą preparatów farmakologicznych: androgenów i stymulatorów układu produkcji androgenów w organizmie. Wśród takich preparatów można wymienić testosteron-propionat, metylotestosteron, eleuterokok, żeń-szeń*. Ta sama prawidłowość obserwuje się u mężczyzn.

Zmienność wielkości rozpatrywanego odruchu, w zależności od ogólnego funkcjonalnego stanu męskiego organizmu, jest jednym z naturalnych czynników doboru dla reprodukcji tylko zdrowych osobników, od których można oczekiwać bardziej pełnowartościowego potomstwa.